Full Text Transcript
Text below was recognized via OCR from scanned pages and may contain minor errors. Mathematical formulas and symbols may be approximate - please refer to the PDF for the exact equations.
Civil Services (Main) Examination, 2024 ಹ್
संस्कृतम्
दवितीयं प्रइनपत्रमू
( साहित्यम् )
समयः होरात्रयम् (घण्टा-त्रयम्) पूर्णाङ्काः 250
प्रदनपत्र-सम्बन्धिता: विशेषनिर्देशाः
कृपया प्रउनोत्तरलेखनात् पूर्व निम्नलिखितनिर्देशा: सावधानतया पठनीयाः
73و" विभाजिताः अष्टौ ளப
परीक्षार्थिभि: ண் ரள: समाधेयाः |
प्रथम-पश्चमौ ୩୪୩୮ अपरिहारयौ । अवरिष्टषु ர तरयः সহলা: समाधेया: | प्रतिखण्डमू एकः ୩୪୮: अवद्यं ग्रहणीयः।
प्रहनानां तद्भागानां वा मूल्याङ्काः प्रइनस्थले एव निर्दिष्टाः।
ரம் - संस्कृतभाषायां देवनागरीलिप्या समाधेयाः। எண்ணாத संस्कृतभाषायां देवनागरीलिप्या अथवा परीक्षाप्रवेश-प्रमाणपत्रे
स्वकृतया कयाचिदूभाषया ரண
प्रश्नोत्तरार्थ निर्दिष्टा पदानां संख्या परिपालनीया।
यदि प्रश्नोत्तरपुस्तिकायां कोपि पृष्ठ: अंशो ୩ रिक्तः (अलिखितः) "8 तत्र स्पष्टरूपेण व्यत्यासचिहं (x) विधेयम्।
्दनक्रमानुसारमेव क्रमेण प्रश्नोत्तराणि प्रदेयानि। न चेत् ہج प्रदत्त प्रइनोत्तरमपि संपूर्णप्रश्नोत्तरवत् परिगणितं भवेत्।
SANSKRIT
PAPER—II
( LITERATURE )
Time Allowed : Three Hours Maximum Marks : 250
QUESTION PAPER SPECIFIC INSTRUCTIONS
Please read each of the following instructions carefully
before attempting questions
There are EIGHT questions divided in TWO Sections.
Candidate has to attempt FIVE questions in all.
Question Nos. 1 and 5 are compulsory and out of the remaining, THREE are to be attempted choosing
at least ONE question from each Section.
The number of marks carried by a question/part is indicated against it.
Question Nos. 4, 5 and 6 must be answered in SANSKRIT and the remaining questions must be
answered either in SANSKRIT or in the medium authorized in the Admission Certificate. Answer written
in SANSKRIT must be in Devanagari script.
Word limit in questions, wherever specified, should be adhered to.
Any page or portion of the page left blank in the Question-cum-Answer Booklet must be clearly
struck off.
Attempts of questions shall be counted in sequential order. Unless struck off, attempt of a question
shall be counted even if attempted partly.
PHKM-B-SNKT/21 ] 0;
खण्ड--& / SECTION—A
1. अधोनिर्दिष्टाना विषयाणां पर्यालोचनं सोदाहरणं प्रत्येकं எண்ண (150) என் विधीयताम्--
Each answer along with examples of the following questions to be written within 150 words :
(8) कालिदासरचितरघुवंरामहाकान्ये प्रतिबिम्बित काव्यसौष्ठब॑ विशदयत।
Elaborate the poetical beauty as reflected in the epic, RaghuvaméSa of Kalidasa.
(8) ““भारवेरर्थगौरवमू'” इत्येतन्मतं وو विशदयत।
Critically appreciate the statement—‘ "भारवेरर्थगौरवम्".
(८) ““कादम्बरीरसज्ञानामाहारोऽपि न रोचते" इत्येषा भणितिः सयुक्तिकं सोदाहरणं च वित्रियताम्।
Elucidate critically with apt illustration the कालण--“"कादम्बरीरसज्ञानामाहारोऽपि न रोचते".
“'उदिते नैषधे काव्ये क মাঘ: क च भारविः" इतीयम् उक्तिः सयुक्तिकं सोदाहरणं च समीक्ष्यताम् | رم
Examine critically with apt examples the saying—“‘sfed नैषधे काव्ये क মাঘ: क च भारविः".
(0) श्रीधरभास्करवर्णेकरविरचितस्य रिवराज्योदयमहाकान्यस्य கானார் वैशिष्ट्यं प्रतिपादयत।
Describe the poetical features of the epic, “शिवराज्योदयम्' composed by Shridhar
Bhaskar Varnekar.
2. अधोनिर्दिष्टानां विषयाणां सारगर्भिता समीक्षणीया--
Enumerate the significance of the following questions :
(2) ईशावास्योपनिषदमनुसृत्य विद्याविद्ययोः स्वरूपं निरूप्यतामू।
Describe the distinct features of ‘Vidya’ and ‘Avidya’ as propagated in the
Igavasyopanisad.
(ರಿ) भगवद्गीतायां प्रतिपादित கண்ர் विङादयत।
Illustrate the ‘Karmayoga’ as described in the Bhagavadgita.
(८) कौटिलीयायाः अर्थव्यवस्थायाः वर्त्तमानप्रसज्ञे उपयोगित्वं प्रतिपाद्यतामू |
Examine the utility at present day’s administration of the State economic system as
described by Kautilya in his ArthaSastra.
3. अधोनिर्दिष्टाना विषयाणां समीक्षा विधेया--
Analyze in detail the following questions :
(8) ೫೫೫೫೫ मृच्छकटिकस्य वैशिष्ट्यं विशद्यतामू।
Enumerate the specialities found in the use of languages in the Mrcchakatikam.
PHKM-B-SNKT/21 2
10
10
10
10
10
15
20
15
15
(४) रत्रावलीमनुसृत्य हर्षवर्धनस्य नाट्यदौली समीक्ष्यताम्।
Examine the features of style of composing drama of Harsavardhana as traced in
Ratnavali.
(८) वेणीसंहारमवलम्ब्य कर्णस्य चरित्रमनुइ्रीलयत।
15
Draw the characteristic features of Karna as depicted in the drama, Venisamhara. 20
4. अधोलिखितानां विवेचनं देवभाषयैव देवनागरीलिप्यामेव च कर्त्तव्यमू--
The answers of the following questions must be written in Sanskrit language and in
Devanagari script only :
(a) मेघदूते میں प्रकृतिचित्रण वैदायेन निरूप्यतामू।
Describe the features of the nature as depicted in the Meghadiata.
(ರಿ) संस्कृतसाहित्येतिहासे مم स्थानं विवेचयत।
Evaluate the position of the text, Paficatantra in the history of Sanskrit literature.
(૮) बाणभट्टरचितस्य हर्षचरितस्य ऐतिहासिक महत्त्वं प्रतिपादयत।
Discuss the historical importance of the Harsacarita of Banabhatta.
खण्ड--8 / SECTION—B
5. எஸ் संस्कृतभाषाया प्रत्येकं எண்ண میں അഃ व्याख्यायतामू--
15
15
20
Explain each of the following verses in Sanskrit language and in Devanagari script only
(within 150 words) :
(೩) अथवा களக் वंदोअस्मिन्पूर्वसूरिभिः।
मणौ वज्रसमुत्कीर्णे என்னன मे गति: ||
(0) यः पूरयन् कीचकरन्ध्रभागान् दरीमुखोत्थेन समीरणेन।
उद्गास्यतामिच्छति கார் तानप्रदायित्वमिवोपगन्तुम् ||
(૦) आमेखलं सञ्चरता घनानां छायामधःसानुगतां निषेव्य |
उद्वेजिता वृष्टिमिराश्रयन्ते शृङ्गाणि यस्यातपवन्ति सिद्धाः ||
(0) द्विषां विघाताय विधातुमिच्छतो रहस्यनुज्ञामधिगम्य भूमृतः।
स सौष्ठवौदार्यविदोषदालिनी विनिश्चितार्थामिति वाचमाददे ॥
(০) कृतारिषड्वर्गजयेन मानवीमगम्यरूपां पदवीं प्रपित्सुना |
विभज्य नक्तंदिवमस्ततन्द्िणा वितन्यते तेन नयेन اگ
PHKM-B-SNKT/21 3
10.
10
10
10
10
[8.1.0.
6. अधोनिर्दिष्टानां व्याख्या எஸ் संस्कृतभाषायामेव विधेया--
Explain the following verses in Sanskrit language and in Devanagari script only :
6۱ چ तदेजति ಮ तद् رم
तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य ഞ്ഞ 15
(৮) वेदाविनारिनं नित्यं ય एनमजमव्ययम्।
कथं स पुरुषः पार्थं कं घातयति हन्ति कम्॥ 20
(८) मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण ணாய
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः॥ 15
7. अधोलिखितानामाङईायः ससन्दर्भ प्रतिपादनीयः —
Elaborate the idea of the following verses with reference :
(2) त्वामारूढं पवनपदवीमुद्गृहीतालकान्ताः,
ரண पथिकवनिताः प्रत्ययादाश्वसन्त्यः।
कः संनद्धे विरहविधुरां त्वय्युपक्षत जायाम्,
न स्यादन्योऽप्यहमिव जनो यः पराधीनवृत्तिः॥ 15
(ರಿ) अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञ: |
ज्ञानलवदुर्विदग्ध॑ ब्रह्मापि तं নং न 8۱ 15
(૮) तथा হি, अभिषेकसमय एव चैषां मङ्गलकलसजकैरिव प्रक्षाल्यते ಓಟ ಯ ୩୩୩ मलिनीक्रियते हदयम्,
पुरोहितकुशाग्रसम्मार्जनीभिरिवापनीयते क्षान्तिः, उष्णीषपट्टबन्थेनेवाच्छाद्यते जरागमनस्मरणम्, आतपत्रमण्डलेनेवापवार्यते
परलोकदर्शनम्, चामरपवनैरिवापहियते सत्यवादिता, वेत्रदण्डैरिवोत्सार्थन्ते गुणाः, जयङान्दकलकलैरिव तिरस्क्रियन्ते
साधुवादाः, ध्वजपटपट्लवैरिव मरामृर्यते ਧਗ:। 20
8. अधोलिखितानां पद्यानां प्रसङ्गनिर्देशपूर्वक व्याख्या காள்
Explain the following verses with context :
(2) कातरा ی3 না नोत्साहस्तेषु जायते।
प्रायेण हि எரி सोत्साहैरेव भुज्यते ॥ 15
(৮) शुश्रूषस्व गुरून् कुरु प्रियसखीवृत्तिं सपत्रीजने
भर्तु विप्रकृतापि रोषणतया मा स्म प्रतीपं गमः।
भूविष्ठं भव दक्षिणा परिजने भोगेष्वनुत्सेकिनी
यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः॥ 15
(૮) frag રાજયો न सुखमिति वा दुःखमिति वा,
प्रमोहो निद्रा વા किमु विषविसर्प: किमु मदः।
तव ort আবী मम हि परिमूढेन्द्रियगणो,
विकारश्चैतन्यं भ्रमयति च संमीलयति ਥ॥ 20
kkk
PHKM-B-SNKT/21 4 25SS—228
